Deel van de kaart van het Veenschap Bargercompascuum-Grens
uit 1932
(bron; archief van het Waterschap ‘ Hunze en A’ te Veendam).
Kaart van het Veenschap Bargercompascuum-Grens, geschat
uit 1932
Op de kaart van het Veenschap ‘Bargercompascuum-Grens’ staat
het perceel met nummer 1306 onveranderd op naam van J.H.
Hüsers. Wel staat het huis ingetekend. Vier andere huizen staan op
de kaart, 3352 is de winkel –boerderij van Willem Scholte, 1974 is
Hinnek Hölscher en 3475 is de openbare lagere school II, bestaande
uit een grote zwarte noodbarak en dwars erop de kleinere gele
barak. De plaats ten noorden van Hüsers is van eigenaar gewisseld
en staat hier op naam van Jan Scholte met ook het/een huis erop.Ten
zuiden van de plaats van Hüsers is het perceel van de Gemeente
Hebelermeer. Ingetekend is de Hebelermeerse dijk
Hebelermeerse dijk
Al voor 1900 moet er een voetpad over het veen gelopen hebben van (Emmen- Bargeroosterveld-Vastenow)- Klazienaveen- Zwartemeer (ten
noorden van het van Echtenskanaal)- Bargercompascuum/ Limietweg- Hebelermeer. Mogelijk is het pad al ouder maar in notariële akten uit
1860-1866, ‘Compascuum’ genaamd, wordt bij de inrichting van het gebied deze weg op de kaart gezet.
Het laatste stuk -genaamd Hebelermeerse dijk- doorsnijdt de plaatsen en loopt naar Hebelermeer. Via Grenspaal 163 vervolgt het zijn weg over
de noordwal van het Hebeler Meer tot aan de kerk van het dorp.
Het is bekend dat de Hebelermeerse boeren rond 1900 inkopen deden bij de winkels te Klazienaveen. Hun pad gaat over de Hebelermeerse
dijk.
Het echtpaar Geert Koiter en Helena Mensen, hier in de tuin bij
hun boerderij in de grensstreek (bron; mw M. Gustin-Koiter).
Ouderlijk huis van Berend
Berend Koiter komt uit de buurt, zijn ouderlijk huis staat op de plaats ten noorden van de
plaats van Jan Scholte, zie ook de kaart. De plaats is van J.B. Robben, de eigenaar van de
Gaststätte Robben uit Hebelermeer. Berend is het tweede kind uit het huwelijk van Gerhard
Herman Koiter, geboren in 1867 te Bargercompascuum en Anna Helena Mensen, geboren in
hetzelfde jaar in Hebelermeer. Geert is de tweede zoon van Johann Herman Keuter en Anna
Angela Ahlers en geboren in de Maatschappij, een woonbuurt in Bargercompascuum ten
noordwesten van de Runde.
Bij de geboorteaangifte van Geert op het gemeentehuis in Emmen is de achternaam Keuter
foutief opgeschreven en veranderd in Koiter. Sindsdien dragen de nazaten van Geert de
achternaam Koiter en niet Keuter. In 1873 verhuist de familie Keuter naar Zwartemeer toen
daar de bewoning op gang kwam.
Opvallend is dat op de hiervoor getoonde kaart wel de plaats van J.B. Robben is ingetekend
maar niet het huis van Geert Koiter. Het gezin van Geert Koiter woont hier in een grote en
solide gebouwde boerderij. De muren zijn van steen en het dak van pannen. Rondom staan
veel bomen, zoals ook de foto van het echtpaar KoiterMensen laat zien. Geert boert goed en is
ook eigenaar van een paard. Alleen grote en goede boeren hadden een ´eigen´ paard.
Anna Helena Koiter-Mensen overlijdt in het laatste oorlogsjaar (1945), terwijl de kleine- iets
vooroverlopende- Geert in de zomer van 1959 overlijdt. Met zijn 91 jaren is hij op dat moment
de oudste mannelijke Bargercompascumer. Hij woont dan in bij zijn jongste dochter Maria en
schoonzoon Willem Gustin aan het Verlengde Oosterdiep in Bargercompascuum.
Nieuw huis wordt gebouwd
Berend en Lene krijgen er 6 kinderen, ze bewerken samen het land, verbouwen aardappelen, rogge, haver en voederbieten. Daarnaast is er een
groentetuin en fruitbomen, ook houden ze vee; een koe, een biest (jonge koe, vaars), een sik, 4 varkens en kippen. Met moeite komt het paar
rond. Moeder verdient iets bij door de school, ‘beneden’aan de wieke schoon te maken. Ook karnt ze de melk van de koe en maakt ze zo voor
velen uit de buurt roomboter. Voor eigen gebruik wordt turf afgegraven, vooraan de Breede Sloot. Bij zwaarder trekwerk lenen ze het paard
van vader Geert.
Berend Koiter komt in de jaren dertig te werken bij de Werkverschaffing in Witteveen en moeder Lene doet in haar eentje de boerderij.
In 1933 wordt het oude huis met stro-en dak afgebroken. Een nieuwe stenen boerderij met ‘echte’ dakpannen wordt gebouwd. Lene haalt,
terwijl ze op de jongste kinderen past, de stenen met een krooie van een praam, die gelegen is in het Limietwegkanaal. Buurman Willem
Brijan metselt het huis. Dochter Marie Gesina Gustin-Koiter
(Mieke), die op dat moment 4 jaar is, kan zich dit nog goed
herinneren. Het nieuwe boerderijtje wordt zo gebouwd dat de grote
ramen aan de voorkant gericht zijn op de Breede Sloot en
Bargercompascuum
In de TweedeWereldoorlog werkt Berend als boerenarbeider bij de
plaatselijke dalgrondboeren. Hij helpt bij het vervenen en het
bouwklaar maken van de zojuist gereedgekomen dalgrondpercelen.
In 1939 tot 1946 is hij arbeider bij de Emmercompascumer
vervener en boer J.H. (Joost) Steenhuis, die in Bargercompascuum
enkele plaatsen dalgrond heeft. Hij werkt op akkoord en geef
Limietweg 129 op als zijn woonadres.
Het gezin van Berend Koiter poserend voor het huis Limietweg
129, ongeveer in 1941.
Vlnr. Ben, Berend, Mieke, Lenie, Angela, moeder Lene met
dochter Leida op schoot en zoon Gerard.
(bron; M. Gustin-Koiter).
Tot 1951 woont Berend met zijn gezin in het huis. Daarna gaan ze wonen in een huis ‘beneden op het vaste’ aan de wieke, op de Limietweg.
Lene overlijdt in 1970 en Berend in 1977.
2/3
Ga naar de volgende pagina