Heller Berend is eigenaar van zijn perceel aan de Schoolweg. Zijn grond is het westelijke deel van perceel 29b. De rest van 29b is in eigendom bij Steenhuis. Heller Bernd heeft geprobeerd zijn stuk grond te vervenen. Dit lukt niet en hij laat het vervenen over aan Joost Steenhuis. De één en een kwart bunder grond blijft in eigendom van Heller, die er later weer op gaat wonen. De meeste bewoners van de Schoolweg huren en zijn geen eigenaar (zgn. erfpacht). Zij trekken dus ook weg bij de vervening.  Het –dus – tweede huis komt ten noorden van de rooilijn tussen 29b en 30a. In april 1953 wordt nieuw gebouwd, ten noorden van het tweede huis, door aannemer Jan Feringa. Er hebben meerdere gebouwen, barakken gestaan ivm de woningnood. Ben Heller komt er later te wonen, terwijl zijn ouders in een huisje ernaast wonen. Het huis van Ben Heller staat pal achter de boerderij van Steenhuis en heeft ook in de jaren ’50 als adres Verlengde Oosterdiep wz 81, Meijer had 80 en Steenhuis 82. In latere jaren wordt het gerekend tot de Postweg en sinds enkele jaren tot de Lange Runde. Oorspronkelijk zijn ene Geerdes met Kloppenburg de verveners, doch opa Joost neemt dit over. In de eerste jaren, rond 1920, moet Steenhuis nog aardappelen verbouwd hebben op het bovenveen en stalt hij paarden bij Heller-Bernd in de schuur. Kasper Trecksel (woont Barnflair w. 13, geboren 9-1-1884) is opa’s knecht, ook hij fietst elke dag naar BC. Hij heeft een fiets met een zgn. brookzadel- een lange zadel. De beide mannen hebben dus heel wat afgefietst. Trecksel is een klein oud mannetje, die pruimtabak kauwt, aldus Ben Heller. Heller Bernd heeft twee zonen, de oudste Bernard Heller, van jaargang 1883 en nog geboren in Braamberg is getrouwd met Geertruida Ottens, geboren in 1886 in Bargercompascuum. Het stel woont aan de Limietweg, op de plaats van later Hendrik Heller op het bovenveen. Hier hebben ze ook een winkel. Later bouwt hij een beter huis (die van Hendrik) op het vaste, beneden. Deze Bernard Heller krijgt 4 zonen, Hendrik (Hinnek), Harm, Jan en Roef. Hij heeft er 3 plaatsen, die overgenomen zijn door Harm (nu Van Buul), Hendrik (nu Buizer) en Jan (nu dochter Anneke met Bernard Hake). Roef woont in Emmen en werkt bij de landbouwvoorlichting. Dan worden 5 dochters geboren, Maria Elisabeth, Maria Margaretha, Maria Angela, Anna Helena en Anne Maria. De tweede zoon van Heller Bernd heet Harm (de vader van Ben), geboren in 1902 en 19 jaar jonger dan Berend Heller. Harm blijft op de ´Aole Stee´ en is getrouwd met M. Margaretha Nieters, geboren in 1905 in Bargercompascuum.  Oma woont lange tijd bij hun in. Harm staat ook op een van de foto’s. Ze wonen dicht tegen de Runde aan, waar veel ijzer in de grond zit. Deze oare wordt als ijzergrondstof verhandeld. De gemeente Emmen heeft rond 2000 de familie Heller aan de Lange Runde hier weggekocht. De grond van Heller, evenals die van boer Steenhuis werd aan tuinders aangeboden voor glastuinbouw. Tot op heden is dit niet gelukt. Krooie, drainagebuizen van bolsterturf, poep, boomgaard en bomen aan het kanaal De materialen waarmee het personeel werkt is gekenmerkt met de initialen JHS; Josephus Hermannus Steenhuis of JST; Joost Steenhuis. Een enkele kruiwagen, plank en schop is bewaard gebleven. Joost Steenhuis voert bepaalde dingen door tot in het perfecte. Zijn land is buitengewoon goed aangemaakt, zo zegt Ben Heller, de man die achterop de plaats van de boerderij woonde. Een laag van 60 centimeter bolster wordt opzij gelegd om het naderhand te vermengen met de eronderliggende zandbodem. De minimum eis is een halve meter maar Steenhuis hanteert 10 centimeter meer. Dit om betere dalgrond te verkrijgen. Op plaats 29, achter de boerderij, laat hij een drainagesysteem aanleggen, dat gemaakt is van bolsterturf. Bolsterturf heeft een groot waterabsorberend vermogen en is ter plekke, na het veenafgraven, volop voorhanden. Deze waterdoorvoergangetjes liggen op een halve meter diepte en gaan om de 50 meter van het midden van het perceel naar de zijwijken. Hiermee loost het land zijn overtollige water op het kanaal. Latere jaren wordt dit drainagesysteem door het ‘mengwoelen’ kapot gemaakt. Mengwoelen is met een diepe ploeg -dieper dan de normale bouwvoor- ploegen.  Dit om het bouwland (hernieuwd) een betere structuur te geven em om vruchtbare bodem naar boven te halen. Mengwoelen gebeurt zo weinig mogelijk maar is toch na enkele tientallen jaren noodzakelijk. Nadien gebruiken de landontginners voor de drainage niet meer de bolsterturven maar de oranjerode stenen buizen en nog later de plastic buizen.  Ook haalt Joost Steenhuis consequent de boomwortels ‘stobben’, die bij het ploegen naar boven komen uit het land. Hij ziet er op toe dat het kienhout volledig verwijderd wordt, zodat de boer een volgend jaar de wortels niet weer tegenkomt. Joost Steenhuis kent geen half werk.  Zo vindt hij dat geen enkele organische mest verloren mag gaan. Hendrik Kuhl -junior vertelt dat hij met zijn maat de gierput van het huis hoofdkanaal wz 66 in Emmercompascuum moest leegscheppen. In de kleine praam (Steenhuis had een grote en een kleine ‘praom’) wordt de inhoud van de put vermengd met aarde en naar Bargercompascuum verscheept om het over de pas ontgonnen akker te verspreiden. Dit maakt de grond vruchtbaarder. Het is trouwens gebruikelijk dat rioolafval uit de grote steden en ander stadsvuil vermengd wordt met de bovenste bouwlaag. Door elkaar vermengde zand, bolster en organisch afval vormt vruchtbare bodem. Na het vervenen zijn de boeren hier nog jaren mee bezig, alvorens het als dalgrond in gebruik wordt genomen. Steenhuis overdreef  hierin. Een medewerker, werkend op zijn land, moet een keer ´uit de broek´ en doet dit in de bossen op een aangrenzend perceel. Joost Steenhuis ziet dit en uit zijn ongenoegen hierover. ‘Ook poep is goed voor zijn land’. Een andere vorm van perfectie gaat over de tuin en dan vooral de boomgaard. Zo heeft de boerderij van zoon Eiso een vruchtbomentuin om u tegen te zeggen, aangelegd onder supervisie van ‘Aole Joost Steinhuus’. Er is een grote groentetuin en een deel met klein-fruit, met alle soorten bessen; witte bes, zwarte bes, rode bes, kruisbes, rood en groen. In de boomgaard staan vele soorten hoogstambomen, appels, peren, kersen en pruimen. De bomen zijn systematisch en geordend geplant. Hier is duidelijk over nagedacht en moet Steenhuis zich uitgebreid hebben laten voorlichten. Bepaalde soorten zijn vroeg en anderen weer laat, er zijn handvruchten en opbergvruchten. Zoete appel en zure appel. In de kelder staat een appel-bewaarkast, waarin de appels, in stro gelegd, bewaard worden voor de lange winter. Het moet gezegd maar de vrouw des huizes, lees mijn moeder, heeft het er wel erg druk mee gehad.  Ook opvallend is het volgende: Nadat een perceel helemaal ontgonnen en in gebruik genomen is als landbouwgrond laat Steenhuis op de kop van de ‘plaatze’ beukenbomen planten. Op ‘26’ zijn in de jaren ‘90 de bomen gekapt maar op ‘29’en ‘30’ staan de –inmiddels monumentale- bomen nog aan het kanaal. Niet elke vervener doet dit. Monumentale beukenbomen op de kop van ’29’en ‘30’, hier kijkend op het huis met adres Verlengde Oosterdiep wz 83. Bronvermelding  Berens, J.B., Barger-Compascuüm (Nijmegen 2001 en heruitgave in 2009 en 2010). Bolhuis, E.G. van, Aan het eind van de wereld, verhaal uit de Drentsche venen (Amersfoort 1918). Steenhuis, G., 145 jaar Bargercompascuum, over buurten, bedrijven en bewoners  (Bargercompascuum, 2011) Steenhuisen, A.M. en F.K. Steenhuisen, Steenhuisen van Steenhuisheerd en andere gelijknamige Groninger geslachten (Ter Borg 1974). Visscher, mr. drs. W., Rond de Runde, Turf, kunstmest en electriciteit. Tripliek van de Turfindustrie (Nieuw Amsterdam 1997). ’Klanken uit BC’, 2 wekelijkse uitgave over nieuws uit Bargercompascuum in de periode 1947-1951, Kuis, J.B., Bargercompascuum, 1947. Werkstuk ‘Bargercompascuum 1873-1900’, JB Berens, niet uitgegeven. Kaart over waterschap ‘Barger-Compascuum’, geen datum. Kaart van het waterschap ‘Barger-Compascuum’.Gemeente Emmen sectie J. G. Wilken, B.Compas. Oktober 1929 . Kaart van het Veenschap ‘Het Zwartenberger Compascuum, JB Berens. B. Compas, Febr. 1930. Notities in de agenda’s vanaf 1939 tot 1962 door JH Steenhuis en later EF Steenhuis. Gesprekken met aantal oudere personen, die bekend zijn met het onderwerp. 8/8 Ga terug naar het begin